"Milli Şuranın boykot qərarını düzgün hesab etmirəm" - SƏRDAR CƏLALOĞLU

Baxış sayı: 
62
1  
0  

"Bütün müxalifətin növbədənkənar parlament seçkilərində iştirakını vacib sayıram"
 
"Siyasi partiyalardan seçkilərdə vahid namizədlə iştirak etməyə meyli olan kimsə yoxdur"
 
"İqtidarın real müxalifətin geniş tərkibdə, rəngarəng şəkildə parlamentdə təmsil olunmasına imkan verəcəyinə inanmıram"
 
Xəbər verdiyimiz kimi, dekabrın 5-də ölkə başçısı Milli Məclisinin beşinci çağırışının buraxılması və parlamentə növbədənkənar seçkilərin təyin edilməsi haqqında sərəncam imzalayıb. Sərəncamın mətnində deyilir ki, beşinci çağırış parlamentin buraxılması barədə qərar Milli Məclis üzvlərinin 2 dekabr tarixli müraciəti və Konstitusiya Məhkəməsinin 4 dekabr tarixli qərarı əsasında qəbul edilib. Beləliklə, həmin sərəncamla növbədənkənar parlament seçkiləri 2020-ci il fevralın 9-na təyin edilib. Elə buna görə də bugünkü sayımızda Azərbaycan Demokrat Partiyasının (ADP) sədri, prezidentliyə keçmiş namizəd Sərdar Cəlaloğlu ilə artıq vaxtı müəyyənləşdirilən növbədənkənar parlament seçkiləri, rəhbərlik etdiyi siyasi təşkilatın seçkilərə hazırlıq səviyyəsi, Milli Şuranın seçkini "boykot" qərarı, Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisinin buraxılmama səbəbləri, müxalifət düşərgəsində təmsil olunan partiyaların seçkilərə blok halında gedib-getməməsi və digər mühüm mövzularla bağlı söhbətləşdik.
 
- Sərdar bəy, əksəriyyət növbədənkənar parlament seçkilərinin yaz aylarında, daha dəqiq desək, aprel və ya martda keçiriləcəyini güman edirdi. Seçkinin fevralın 9-na təyin olunması sizin üçün gözlənilməz oldumu?
 
- Xeyir. Çünki Azərbaycan Konstitusiyasında və digər qanunlarda seçkilərin keçirilməsi ilə bağlı konkret qanunverici tələblər var. O cümlədən, növbədənkənar parlament seçkiləri ilə bağlı qanunda nəzərdə tutulub ki, 60 gün ərzində keçirilməlidir. Bu baxımdan, Konstitusiya Məhkəməsinin qərarından sonra prezident təqdim gününə uyğun şəkildə sərəncam verib. Yəni prezidentin bunu gecikdirmək ixtiyarı yoxdur. Çünki bu, qanunda öz əksini tapıb.
 
- Növbədənkənar parlament seçkilərinin fevralın 9-na təyin olunması rəhbərlik etdiyiniz partiyanın seçkilərlə bağlı fəaliyyətinə hər hansı bir şəkildə maneçilik törədirmi?
 
- Əslində, bizim seçkilərlə bağlı fəaliyyətimizə maneçilik bu günə qədər törədilib. Yəni keçən seçkilərdən bu günə qədər hakimiyyətin müxalifətlə bağlı apardığı siyasətin əsas hədəflərindən biri də o olub ki, mümkün qədər növbəti seçkilərdə müxalifətin fəaliyyəti məhdudlaşsın. Bildiyiniz kimi, bu gün partiyalar maliyyələşmir, iqtisadi blokadaya alınıb, onların siyasi fəaliyyətinə imkan verilmir. O cümlədən, xalqla partiyalar arasında çox böyük sədd yaradılıb. sözsüz ki, bunlar hamısı seçkiyə hesablanmış addımlardır. Yəni iqtidarın geridə qoyduğumuz 5 il ərzində müxalifətə qarşı apardığı siyasətin bir məqsədi var ki, seçkilərdə mümkün qədər müxalifətin fəaliyyəti məhdud olsun. Bu baxımdan, söhbət 60 gündən getmir. Söhbət keçən parlament seçkilərindən bu günə qədər aparılan siyasətdən gedir. Aydın məsələdir ki, bu müddər ərzində görülən bütün işlər müxalifətin fəaliyyətinin məhdudlaşdırılmasına istiqamətllənib.
 
- Necə düşünürsünüz, dekabrın 23-də ölkədə keçiriləcək bələdiyyə seçkiləri bitməmiş parlament seçkilərinin elan edilməsi ümumi seçki prosesinə mənfi təsir görtərəcəkmi? Çünki bu halda seçki komissiyalarının işi ağırlaşacaq, gərgin vəziyyətdə işləyəcəklər.

 
- Hesab edirəm ki, burda seçki komissiyalarıyla yox, seçicilərlə bağlı problem yarana bilər. Məsələn, dünya təcrübəsi göstərir ki, adətən seçkilər qısa fasilə ilə keçirildikdə seçicilərin iştirakçılıq aktivliyi aşağı düşür. Lakin Azərbaycanda bələdiyyə seçkilərinə demək olar ki, heç kəs getməyəcək. Bələdiyyə seçkilərinə istər xalq arasında, istərsə partiyalar, istərsə də hökumət arasında demək olar ki, diqqət yoxdur. Ona görə də bu, xalqın parlament seçkilərində iştirakına təsir etməyəcək. Seçki komissiyalarına gəlincə, bu halda onlar əlavə bir gün də işləyəcəklər. Onsuz da onlar hər gün seçki keçirib həmin saxtalaşdırma mexanizmini həyata keçirə bilərlər. Odur ki, burda onlar üçün elə də çətin iş yoxdur.
 
- Yəqin məlumatınız var ki, artıq Milli Şurası növbədənkənar parlament seçkiləri ilə bağlı boykot qərarı verib və seçkilərdə iştirak etməyin tərəfdarı olmadığını açıqlayıb. Bu qərarı necə qiymətləndirirsiniz? Sizcə, boykotla nəyəsə nail olmaq mümkündürmü?

 
- Bugünlərdə verdiyim müsahibələrin birində qeyd etdim ki, ola bilsin, bir çox adamlar seçkilərə çağırışımı öz maraqlarımı nəzərə tutduğum üçün etdiyimi düşünsünlər. Lakin bu, əsla belə deyil. Mən hətta qabaqcadan seçkidə iştirak etməməklə bağlı öhdəlik götürürəm, bu şərtlə ki, hamı seçkiyə getsin. Milli Şuraya gəlincə, onların əsas arqumenti budur ki, seçkinin nəticələri saxtalaşdırılır. Təbii ki, yüzdə yüz belədir. Amma demokratiyada yalnız nəticələr önəm daşımır. Demokratiyanın əsas vəzifəsi prosedurlardır. Məsələn, Avropada ən demokratik seçkilərdə Hitler hakimiyyətə gəlib, bu yaxınlarda Avstriyada faşistlər hakimiyyətə gəlib. Başqa ölkələrdə isə bəzən seçkilərin nəticəsində xalqın gözləntilərinə uyğun olmayan ən axmaq insanlar hakimiyyətə gələ bilir. Yəni seçki özü yalnız ideal bir nəticələr deyil. Ən demokratik seçki də belə, ideal nəticə olmaya bilir. Təəssüf ki, bizdə seçkiyə yalnız bələdiyyədə təmsil olunmaq, parlamentə düşmək kimi baxılır. Halbuki insan azadlığının mahiyyəti seçkidədir. Əgər bir insanın seçki imkanı varsa, deməli o, azaddır. Biz üzvlərimizi, xalqı seçkiyə getməməyə çağırdıqda, seçkiləri boykot etdikdə nə olur? Bu zaman biz vətəndaşların azadlığını məhdudlaşdırırıq. İkincisi, seçki insanın dəyərlər sisteminin təkmilləşdirilməsi deməkdir. Yəni yaxşı ilə pisə qiymət vermək deməkdir. Seçkinin nəticələri saxtalaşdırılsa belə, vətəndaş gəlib yaxşıya səs verəcəksə, bu, onun özünün şəxsiyyətinin inkişafı deməkdir. Ən azından vətəndaş hər dəfə yaxşı ilə pis arasında seçim etdikcə, özünü şəxsiyyət kimi formalaşdırır. Odur ki, seçkiləri boykot etməklə biz vətəndaşın əlindən bu hüququnu da alırıq. Demək bir tərəfdən, azadlığını, digər tərəfdən isə şəxsiyyətinin inkişafını, dəyərlərə yanaşmasını əlindən alırıq. Beləliklə, əgər biz vətəndaşları seçkidən yayındırırıqsa, şərlə xeyiri bir-birindən seçmək imkanını əlindən alırıqsa, deməli vətəndaş heç bir halda düşdüyü böhrandan çıxa bilməz. Bu halda ortaya sual çıxır: Milli Şuranın məqsədi nədir? Deyirsiniz ki, azadlıq uğrunda mübarizə aparırıq, lakin seçkinin verdiyi azadlıqdan imtina edirsiniz, vətəndaşları şəxsiyyətini inkişaf etdirməsindən, dəyərlərə düzgün istiqamətlənməsindən məhrum edirsiniz. Bundan başqa, bildiyiniz kimi, küçələrdə ən çox aktivlik edən Milli Şuradır. O zaman onlar nədən seçkilərdə həmin aktivliyi etmir? Axı artıq qanun sənə aktivlik etməyə, sözünü insanlara deməyə imkan verir. Bunun üçün daha sənə Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətindən icazə almağa lüzum yoxdur. Hər dairə üzrə namizədini ver və hər dairədə də seçki mitinqi keçir, seçicilərlə görüş. Nə üçün qanunun sənə verdiyi imkandan istifadə etmirsən, ancaq ildə bir dəfə mitinq keçirməklə özünü gündəmdə saxlamağa çalışırsan.
 
Məsələnin başqa bir tərəfi ondan ibarətdir ki, növbədənkənar parlament seçkilərində xalqa sözümüzü demək üçün kifayət qədər imkan olacaq. Məsələn, mən sonuncu prezident seçkilərində Cəmil Həsənli və başqalarından çox yumşaq təbliğat apardım, amma xalq arasında yetərincə reytinq qazandım. Xalqa yeni ideyalar, təkliflər verdim və insanları gələcəyə ümidləndirdim. Yəni seçki yalnız nəticəyə hesablanmış prosedur ola bilməz. Bəli, mən də bilirəm ki, seçkilərin nəticələri saxtalaşdırılacaq, hökumət kimi istəsə parlamentə onu buraxacaq. Bununla da ölkədə ciddi bir dəyişiklik olmayacaq. Lakin biz ən azı seçki prosesində vətəndaşlarımızın keyfiyyətcə dəyişilməsinə nail ola bilərik. Məsələnin qanuni tərəfinə gəlincə, "Siyasi partiyalar haqqında" Qanuna görə, siyasi partiyaların öz üzvlərinin hüquqlarını məhdudlaşdırmağa ixtiyarı yoxdur. Yəni mən ADP üzvünə deməyə bilmərəm ki, seçkiyə getmə. Sadəcə olaraq, deyə bilərəm mən seçkiyə getmirəm. Hətta seçkini boykot edə bilmərəm. Çünki müvafiq qanunvericiliyə görə, vətəndaşların seçkidən yayındırılması qadağandır. Deməli, qüvvədə olan qanunvericilik bizə seçkiləri boykot etməyə icazə vermir. Odur ki, boykotun özü qeyri-qanuni addımdan başqa bir şey deyil. Sadəcə olaraq, Milli Şura belə bir qərar verə bilər ki, biz bu seçkilərin saxtalaşdırılacağını düşündüyümüz üçün seçkilərdə iştirak etmirik. İştirak etməmək isə boykot deyil. Demokratiya isə iştirakçılıq tələb edir. Deməli, sən həm də demokratiyadan imtina edirsən. Mənsə növbədənkənar parlament seçkilərində iştirak edəcəm. Qoy, hökumət mənim üzərimdə saxtakarlığını nümayiş etdirsin. Onda dünya da görəcək ki, hökumət hələ də saxtakarlığını davam etdirir. Amma mən iştirak etməsəm, iqtidar kimin üzərində saxtakarlıq edəcək? YAP YAP-ın üzərində saxtakarlıq edəcək? Yəni bu baxımdan, Milli Şuranın boykot qərarını düzgün hesab etmirəm və bütün müxalifətin növbədənkənar parlament seçkilərində iştirakını vacib sayıram. Çünki bu gün boykotun heç bir hüquqi nəticəsi, demokratik əsası yoxdur.
 
- Sizcə boykot tərəfdarlarının sırası genişlənə bilərmi?
 
- Boykot yox, seçkidə iştirak etmək istəməyənlərin cəbhəsi genişlənə bilər. Məsələn, biz və digər partiyalar da həmin cəbhəyə qoşula bilər. Lakin bu, boykot olmayacaq. Məsələn, indi biz bələdiyyə seçkilərinə getmirik. Ancaq bu, o demək deyil ki, seçkiləri boykot edirik. Çünki qanunvericiliyə görə, boykot etməyə ixtiyarımız yoxdur. Hesab edirəm ki, seçkiyə qatılmayanların sırasına yeniləri də əlavə oluna bilər. Zənnimcə, Müsavat Partiyası da buna qoşula bilər. Onu da qeyd edim ki, seçkidən əvvəl bunların bir təşəbbüs mərkəzi yaradılıb, Milli Şura, Müsavat Partiyası, Əli İnsanov və digərləri orda təmsil olunur. Məntiqlə onlar növbədənkənar parlament seçkiləri ilə bağlı vahid qərar verməli idilər. Yəni Milli Şura Müsavat Partiyası və Əli İnsanovla məsləhətləşdikdən sonra vahid qərar qəbul etməli idilər. Lakin indi görürük ki, İsa Qəmbər növbədənkənar parlament seçkilərində iştirak etməyin, Əli Kərimli isə getməməyin tərəfdarı kimi çıxış edir. Bu isə həmin təşəbbüs mərkəzinin dağılmasına gətirib çıxara bilər.
 
- ADP-nin növbədənkənar parlament seçkilərinə qatılacaq namizədlərinin ilkin siyahısı hazırdırmı? Ümumiyyətlə, neçə dairədən namizəd verməyi planlaşdırırsınız?
 
- Açığı, əgər seçkilər azad, demokratik keçirilsəydi, o zaman hər dairədən namizəd verərdik. Lakin seçkilərin bizim gözlədiyimiz kimi tam demokratik keçirilməyəcəyini nəzərə aldığımız üçün böyük vəsait sərf etməmək, qüvvəni parçalamamaq, rayonlarda üzvlərimizi hakimiyyətlə üz-üzə gətirməmək, adamları repressiyadan, mənasız təzyiqlərdən qorumaq üçün hədəfləmə aparırıq. Yəni maksimum 3-5 dairədən namizəd verməyi planlaşdırırıq. İdarə Heyətinin fikri belədir. Amma buna baxmayaraq, yerlərdə iştirak edəcək üzvlərimizin hamısını partiya dəstəkləyəcək. Qeyd edim ki, hələlik seçkilərdə iştirak etməklə bağlı bizə rayonlardan təkliflər gəlməyib. Biz bunu öyrənəcəyik. Hələlik onu deyə bilərəm ki, İdarə Heyəti çox az adamın namizəd verilməsini nəzərdə tutur.
 
- Seçkiyə hazırlıq mərhələsinə start veribsinizmi?
 
- Biz artıq seçki ilə bağlı İdarə Heyətində müzakirə aparmış və prosesdə iştirak etmək barədə qərar vermişik. Bundan başqa, ümumi şəkildə dairələri və namizədləri özümüz üçün müəyyən etmişik. Eyni zamanda, nizamnaməmizə uyğun olaraq namizədlərin partiyadan irəli sürülməsiylə bağlı hansı prosedurları həyata keçirmək lazımdırsa, onlarla əlaqədar iş qrafiki də tutmuşuq. Bu gün (dünən-red.) isə hansı dairədən konkret kimlərin namizəd olacağını müəyyənləşdirəcəyik. Hesab edirəm ki, seçkidə alternativliyin olmaması üçün digər müxalif partiyalarla da uzlaşmaq lazımdır. Lakin onu da vurğulamalıyam ki, bu seçkilərə optimist yanaşmıram.
 
- Digər partiyalardan ADP-yə koalisiya yaratmaqla bağlı təklif gəlibmi? Və ya siz özünüz belə bir təkliflə çıxış edibsinizmi?
 
- Düşünürəm ki, bunun üçün artıq gecdir. İndi bu, mümkün deyil. Çünki bu, çox ciddi bir prosedurdur. Təsəvvür edin ki, ittifaq yarandıqda hər bir namizədin irəli sürülməsi üçün ittifaqdakı təşkilatların ayrı-ayrılıqda məclisi çağırılmalıdır, onun qərarları olmalıdır. Yəni bir adama koalisiyada nə qədər üzv varsa, bir o qədər sənəd hazırlamaq lazımdır. Buna isə vaxt yoxdur. Biz 3-4 ay öncədən belə birlik yarada bilərdik. Hamı bilirdi ki, növbədənkənar parlament seçkiləri olacaq. Ancaq heç kim koalisiyanın yaradılması istiqamətində konkret addım atmadı. Bu gün isə bu, mümkün deyil. Açığı deyim, siyasi partiyalardan növbədənkənar parlament seçkilərində vahid namizədlə iştirak etməyə meyli olan kimsə yoxdur. Odur ki, bununla bağlı kimsə bizə müraciət etməyib və bizim də kiməsə müraciət etmək fikrimiz yoxdur.
 
- Sərdar bəy, fevralın 9-na təyin olunan növbədənkənar parlament seçkiləri nədən Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinə seçkilərə şamil edilmir?
 
- Çünki bu, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə seçkilərdir. Sonuncu referendumda Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi ilə bağlı əlavə və dəyişikliklər edilib. Naxçıvan Muxtar Respublikasının Konstitusiyasında isə elə bir əlavə və dəyişiklik olmadığına görə, Ali Məclisin buraxılmasına ehtiyac yoxdur. Naxçıvan Muxtar Respublikası Azərbaycan Respublikasından fərqli olaraq parlamentli respublikadır, prezidentli respublika deyil. Ona görə də orda nə növbədənkənar prezident seçkiləri oldu, nə də gələn il növbədənkənar parlament seçkiləri olacaq. Bir sözlə, sonuncu referendumla edilən əlavə və dəyişikliklərin Naxçıvan Muxtar Respublikasına aidiyyatı yoxdur.
 
- Zənninizcə, növbədənkənar parlament seçkilərində hökumət müxalifətə nə qədər yer verə bilər?
 
- Hamımız başa düşürük ki, Azərbaycan iqtidarı formal, dekorativ də olsa, parlamentdə müxalifətdən olan 3-5 nəfərin iştirak etməsini istəyər. Məsələn, bu gün Milli Məclisdə müxalifət adından bir neçə nəfər iştirak edir. Ola bilər ki, növbədənkənar parlament seçkilərində də yenə onlar olsun. Ola da bilər ki, 1-2 nəfər əlavə kənardan gətirilsin. Lakin mən iqtidarın real müxalifətin geniş tərkibdə, rəngarəng şəkildə parlamentdə təmsil olunmasına imkan verəcəyinə inanmıram. Gedən prosesləri təhlil etdikdən sonra gəldiyim nəticə budur ki, bu parlament seçkiləri əvvəlkilərdən elə də ciddi fərqlənməyəcək.
 
Söhbətləşdi: Vazeh BƏHRAMOĞLU, Hurriyyet.org

Загрузка...
Загрузка...